OKDA v1: Osmanlı Konuşma Dili Atlası

Proje kodu: DTCH-PRD-2026-P001

OKDA v1: Osmanlı Konuşma Dili Atlası
Telaffuz Kayıtları, Konuşma Dili Kullanımı ve Açık Kültürel Miras Verisi

OKDA, Avrupalı oryantalistlerin Osmanlı Türkçesine yönelik konuşma kılavuzlarını dijital-filolojik yöntemlerle inceleyen bir konuşma dili atlası projesidir. Proje, bu kılavuzlarda yer alan diyalogları, kalıp sözleri, atasözlerini, deyimleri, gündelik eşya sözlükçelerini ve telaffuz odaklı aktarımları karşılaştırmalı bir veri düzeni içinde ele alarak Osmanlı konuşma dilinin farklı kaynaklardaki temsillerini görünür kılmayı amaçlar.

OKDA, konuşma kılavuzlarında Osmanlı Türkçesinin yazıya ve sese nasıl aktarıldığını üç katman üzerinden izler: Arap harfli Osmanlı Türkçesi yazımı, yazarın kendi telaffuz sistemine göre kurduğu Latin harfli aktarım ve bu aktarımı yönlendiren açıklayıcı notlar. Bu üç katman aynı veri yapısı içinde birlikte tutulur; böylece yazım, telaffuz, açıklama ve kullanım bağlamı arasındaki ilişki kaynaklar arasında karşılaştırılabilir hâle gelir.

Proje kapsamında diyaloglar, selamlaşma ve hitap kalıpları, gündelik konuşma formülleri, atasözü ve deyim repertuarları ile gündelik hayat söz varlığı kaynak kimliği korunarak bir örnek bankasında birleştirilir. Böylece konuşma kılavuzlarının Osmanlı konuşma dilini hangi durumlarda, hangi toplumsal bağlamlarda ve hangi pragmatik işlevlerle temsil ettiği kılavuzdan kılavuza izlenebilir.

OKDA, formül dilin dolaşımını, telaffuz temelli aktarım stratejilerini ve konuşma dilinin kaynaklar arasındaki değişen temsillerini sistematik biçimde karşılaştırmaya imkân veren bir dijital araştırma modeli önerir. Bu yönüyle proje, Osmanlı Türkçesinin konuşma diline dair malzemeyi metin, sesletim, açıklama, bağlam ve kullanım işlevi ilişkisi içinde değerlendiren dijital filolojik bir atlas okuması geliştirir.