Dijital Türkoloji ve Kültürel Miras (DTKM), platformda yayımlanan veya erişime açılan araştırma çıktılarının açık, sorumlu, atıf verilebilir, belgeli ve yeniden kullanılabilir biçimde sunulmasını temel ilkeleri arasında kabul eder. Veri Politikası, DTKM tarafından yayımlanan, ileride yayımlanacak veya platform üzerinden erişime açılacak araştırma verileri ve dijital akademik çıktılar için geçerli temel ilkeleri açıklar.
Kapsam
Veri Politikası, DTKM'de yayımlanan, indirilebilir hâle getirilen veya bağlantı, yönlendirme ya da proje açıklaması aracılığıyla erişime açılan araştırma çıktıları için geçerlidir. Söz konusu çıktılar başlıca şu türleri kapsar:
— Veri setleri ve yapılandırılmış araştırma verileri.
— Bibliyografik listeler, kataloglar ve kaynak dizinleri.
— Metin derlemeleri, transkripsiyonlar, transliterasyonlar ve çeviri notları.
— Görsel, işitsel, harita tabanlı veya nesne temelli kültürel miras materyalleri.
— Araştırma notları, yöntem açıklamaları, proje belgeleri ve sürüm notları.
— Kod, betik, dijital araç, şema, model veya teknik belgelendirme.
— Eğitim, sunum ve akademik kullanım amaçlı ek materyaller.
Bu çıktıların sunumunda, ilgili malzemenin niteliğine göre kaynak bilgisi, hazırlanma yöntemi, kullanım sınırları, lisans durumu, atıf bilgileri ve uygun olduğu durumlarda sürüm bilgisi belirtilir.
Veri Paylaşım İlkeleri
DTKM, araştırma çıktılarının erişilebilir, anlaşılır ve akademik olarak izlenebilir biçimde paylaşılmasını destekler. Açık erişim düzeyi; telif hakları, kişisel veriler, hassas kültürel miras unsurları, üçüncü taraf lisansları, topluluk hassasiyetleri ve etik ilkeler dikkate alınarak belirlenir. Bu değerlendirme sonucunda bazı materyaller açık erişimle sunulabilir; bazı materyaller için sınırlı erişim, kullanım koşulu belirtme veya ilgili kaynağa yönlendirme tercih edilebilir.
DTKM'de veri paylaşımı şu ilkeler doğrultusunda yürütülür:
— Araştırma çıktıları düzenli, doğrulanabilir ve açıklayıcı bilgilerle birlikte sunulur.
— Uygun olduğu ölçüde Bulunabilir, Erişilebilir, Birlikte Çalışabilir ve Yeniden Kullanılabilir veri ilkeleri (FAIR) dikkate alınır.
— Veri kaynakları, üretim süreçleri ve yöntemsel tercihler belgelendirilir.
— Kaynak bilgisi, atıf bilgisi, lisans durumu ve yeniden kullanım koşulları ilgili sayfa, dosya veya proje açıklamasında belirtilir.
— Kişisel veri, hassas içerik, telif kısıtlaması veya üçüncü taraf hakkı içeren materyaller için koruma ve erişim sınırları gözetilir.
— Verilerin kapsamı, yöntemi ve sınırlılıkları açıklanır.
— Hataların düzeltilmesi, eksik bilgilerin tamamlanması ve verilerin güncellenmesi için geri bildirimler dikkate alınır.
Yeniden Kullanım Koşulları
DTKM'de yayımlanan araştırma çıktıları, materyal bazında farklı bir koşul tanımlanmadığında akademik araştırma, eğitim, atıf, inceleme ve eleştirel değerlendirme amaçlarıyla kullanılabilir. Yeniden kullanım, ilgili materyal için belirtilen lisans, atıf ve kullanım şartlarına uygun biçimde yapılır.
Kullanıcıların DTKM kaynaklarını yeniden kullanırken aşağıdaki ilkelere uyması beklenir:
— Kaynağı açık, doğru ve izlenebilir biçimde belirtmek.
— Veri veya materyalin bağlamını korumak.
— DTKM'nin ve ilgili araştırmacıların akademik emeğini görünür kılmak.
— Üçüncü taraf haklarına, telif sınırlamalarına ve lisans koşullarına uymak.
— Kişisel veri, hassas içerik veya kültürel hassasiyet taşıyan materyalleri etik kurallar çerçevesinde kullanmak.
— Veriler üzerinde yapılan seçme, düzenleme, dönüştürme, sadeleştirme veya yeniden modelleme işlemlerini açıkça belirtmek.
— Yeniden kullanılan verinin hangi sürüme, tarihe veya kaynak bağlamına dayandığını mümkün olduğu ölçüde göstermek.
DTKM'de yer alan verilerin yeniden kullanılması, kullanıcıya ilgili materyal üzerinde mülkiyet hakkı kazandırmaz. Yeniden kullanım hakkı, belirtilen lisans ve kullanım koşulları ile akademik etik ilkeleri çerçevesinde geçerlidir.
Atıf ve Kaynak Gösterme
DTKM'den alınan veri setleri, metinler, görseller, tablolar, araştırma notları, kodlar, teknik belgeler veya diğer akademik çıktılar kullanıldığında uygun biçimde atıf yapılır. Atıf bilgisi mümkün olduğunda şu unsurlarla oluşturulur:
— Yazar, editör, hazırlayan kişi veya kurum adı.
— Materyal başlığı.
— Platform adı.
— Yayın, güncelleme veya sürüm tarihi.
— Kalıcı bağlantı, URL veya tanımlayıcı.
— Erişim tarihi.
Belirli bir veri seti, proje çıktısı veya dijital kaynak için özel bir atıf biçimi belirtilmişse, kullanıcıların o biçimi esas alması gerekir. Sürüm bilgisi bulunan materyallerde kullanılan sürüm ayrıca belirtilmelidir.
Dijital Edisyonlarda Kaynak Eser ve Edisyon Atfı
DTKM'de yayımlanan dijital edisyonlar, kaynak eser, nüsha, arşiv kaydı veya ilgili kültürel miras materyali ile platform tarafından hazırlanan dijital akademik çıktı arasındaki ayrımı açık biçimde gösterir. Bu nedenle dijital edisyonların kullanımında kaynak esere ve edisyon katmanına ayrı ayrı atıf yapılması beklenir.
Kaynak eser atfı; eserin adı, müellifi, tarihî bağlamı, nüsha bilgisi, kütüphane, arşiv, koleksiyon, demirbaş numarası, varak veya sayfa bilgisi gibi unsurları içerebilir. Dijital edisyon atfı ise edisyon başlığı, hazırlayan veya editör adı, platform adı, yayın ya da güncelleme tarihi, sürüm bilgisi ve erişim bağlantısı üzerinden oluşturulur.
Transkripsiyon, transliterasyon, açıklama, işaretleme, metadata, edisyon notu, terminolojik açıklama, varyant kaydı, yöntem açıklaması ve dijital düzenleme katmanları; ayrı bir akademik emek ve dijital araştırma çıktısı olarak değerlendirilir. Kullanıcıların dijital edisyonlardan yararlanırken kaynak eserin yanında bu editoryal ve dijital üretimi de görünür biçimde belirtmesi gerekir.
Kaynak eserin, yazma eser görüntüsünün, arşiv kaydının, modern yayının, çevirinin, görsel materyalin veya başka bir üçüncü taraf unsurun hak durumu; ilgili kurum, arşiv, kütüphane, yayıncı veya hak sahibi tarafından belirlenen koşullara tabidir. Dijital edisyonun DTKM'de yayımlanması, kaynak veya üçüncü taraf materyaller için ilgili hak sahibinin lisans ve kullanım koşullarını ortadan kaldırmaz.
Lisans Matrisi ve Kullanım Hakları
DTKM'de yayımlanan her materyal için geçerli lisans veya kullanım koşulu ilgili sayfa, dosya, veri paketi ya da proje açıklamasında belirtilir. DTKM tarafından hazırlanan ve açık lisansla paylaşılması uygun olan özgün araştırma çıktıları, aksi ilgili materyalde açıkça belirtilmediği sürece Creative Commons Attribution 4.0 International Licence (CC BY 4.0) kapsamında sunulabilir.
DTKM, materyal türlerine göre açık, anlaşılır ve izlenebilir bir lisanslandırma yaklaşımı benimser:
— Özgün akademik içerikler, araştırma notları, rehberler, eğitim materyalleri, yöntem açıklamaları ve belgelendirme çıktıları için uygun görülen durumlarda Creative Commons Attribution 4.0 International Licence (CC BY 4.0) kullanılabilir.
— Açık paylaşılabilir veri setleri, tablolar, kontrollü listeler, bibliyografik kayıtlar, terminolojik kaynaklar ve makinece yeniden kullanıma uygun yapılandırılmış veriler için ilgili materyalin niteliğine göre CC BY 4.0 veya CC0 1.0 Public Domain Dedication tercih edilebilir.
— Metadata, temel tanımlayıcı kayıtlar ve makinece yeniden kullanıma uygun bazı yapılandırılmış veri türleri için, uygun görülen durumlarda CC0 1.0 Public Domain Dedication kullanılabilir.
— Kod, betik, yazılım bileşeni, çalıştırılabilir dijital araç veya teknik uygulama dosyaları için Creative Commons lisansları yerine ilgili proje dosyasında belirtilen açık kaynak yazılım lisansı esas alınır. Bu tür çıktılar için uygun görülen durumlarda MIT Licence, Apache Licence 2.0 veya proje özelinde belirlenen başka bir açık kaynak yazılım lisansı kullanılabilir.
— Görsel materyaller, yazma eser görüntüleri, arşiv belgeleri, üçüncü taraf kaynaklar ve hak durumu DTKM dışında belirlenen içerikler için ilgili hak sahibinin lisans ve kullanım koşulları esas alınır.
— Kişisel veri, hassas kültürel miras unsuru, topluluk hassasiyeti veya telif sınırlaması içeren materyallerde açık erişim yerine sınırlı erişim, kullanım koşulu belirtme, ilgili kaynağa yönlendirme veya yayına açmama seçenekleri uygulanabilir.
CC BY 4.0 kapsamındaki materyaller; uygun atıf verilmesi, kaynak bilgisinin korunması, yapılan değişikliklerin belirtilmesi ve ilgili lisans koşullarına uyulması şartıyla paylaşılabilir, kullanılabilir, uyarlanabilir ve yeniden düzenlenebilir.
Açık lisans kapsamı dışında kalan materyallerde tüm hakların saklı olduğu kabul edilir. Bu tür materyallerin yeniden yayımlanması, çoğaltılması, geniş ölçekli biçimde aktarılması, ticari amaçla kullanılması veya başka bir platformda yeniden dağıtılması için DTKM'den ya da ilgili hak sahibinden izin alınır.
DTKM'de yer verilen üçüncü taraflara ait metin, görsel, veri, yazılım, arşiv kaydı veya diğer dış kaynaklı materyallerin kullanım koşulları; ilgili kaynak, arşiv, kurum, yayıncı veya hak sahibi tarafından belirlenir. Bu tür materyallerin platformda yer alması, bunların CC BY 4.0, CC0 1.0 veya DTKM tarafından belirlenen başka bir açık lisans kapsamında olduğu anlamına gelmez.
FAIR İlkeleriyle Uyum
FAIR yaklaşımı, DTKM'de kaynak bağlamını ve akademik yorumu görünür kılan; verinin bulunabilirliğini, erişilebilirliğini, birlikte çalışabilirliğini ve yeniden kullanılabilirliğini güçlendiren bir belgelendirme ve paylaşım ilkesi olarak değerlendirilir.
Bu yaklaşım doğrultusunda:
— Bulunabilirlik, araştırma çıktılarının açık başlıklar, tanımlayıcı bilgiler, kaynak bilgisi, proje açıklaması, atıf bilgisi ve mümkün olan durumlarda kalıcı bağlantı ya da tanımlayıcılarla sunulmasını ifade eder.
— Erişilebilirlik, araştırma çıktılarının erişim koşullarının açıkça belirtilmesini; açık erişim, sınırlı erişim, yönlendirme veya erişime açmama kararlarının gerekçeli ve anlaşılır biçimde tanımlanmasını ifade eder.
— Birlikte çalışabilirlik, verilerin uygun formatlar, üst veri yapıları, kontrollü söz varlıkları, terminolojik açıklamalar, belge şemaları, kodlama ilkeleri ve teknik belgelendirme yoluyla farklı araştırma ortamlarında değerlendirilebilir hâle getirilmesini ifade eder.
— Yeniden kullanılabilirlik, verilerin kaynak, bağlam, yöntem, lisans, atıf, sürüm ve sınırlılık bilgileriyle birlikte sunularak başka araştırmalarda sorumlu, izlenebilir ve akademik biçimde yeniden değerlendirilebilmesini ifade eder.
DTKM, FAIR ilkelerini açık bilim, akademik emek görünürlüğü, veri etiği, kaynak şeffaflığı ve kültürel miras sorumluluğu ile birlikte ele alır.
Veri Kalitesi ve Sınırlılıklar
DTKM, yayımlanan araştırma çıktılarının güvenilir, belgeli ve akademik kullanıma uygun biçimde hazırlanmasına özen gösterir. Tarihî kaynaklar, yazma eserler, arşiv belgeleri, transkripsiyonlar, bibliyografik kayıtlar, dijitalleştirme süreçleri ve kültürel miras verileri; eksiklik, belirsizlik, varyant, yorum farkı veya teknik sınırlılık gibi akademik değerlendirme gerektiren unsurlar içerebilir.
Bu nedenle platformda yayımlanan veriler, kaynak, yöntem ve kanıt ilişkisi içinde değerlendirilmelidir. Kullanıcıların verileri kendi araştırma soruları ve kaynak bağlamları doğrultusunda eleştirel biçimde kullanması beklenir.
Hata, eksiklik, yanlış atıf, bozuk bağlantı, güncel olmayan bilgi veya etik kaygı tespit edilmesi hâlinde kullanıcılar DTKM'nin iletişim kanalları üzerinden bildirimde bulunabilir.
Kişisel ve Hassas Veriler
DTKM, araştırma çıktılarında kişisel verilerin, hassas içeriklerin ve kültürel açıdan özen gerektiren materyallerin korunmasına dikkat eder. Kişisel veri içeren materyaller yayımlanmadan önce veri koruma, etik sorumluluk, kaynak durumu, telif koşulları ve araştırma amacı açısından değerlendirilir.
Bu değerlendirme sonucunda kişisel veriler anonimleştirilebilir, erişim sınırlandırılabilir, belirli bilgiler çıkarılabilir veya ilgili materyal yayına açılmayabilir.
Kültürel miras, topluluk hafızası, yerel bilgi, dinî hassasiyet, tarihî hassasiyet veya temsil sorunu taşıyan materyallerde bağlamsal doğruluk ve etik özen gözetilir. Bu tür verilerin yeniden kullanımında kullanıcıların akademik sorumluluk, kaynak hassasiyeti, bağlam bilgisi ve kültürel saygı ilkelerine uygun hareket etmesi gerekir.
Toplu İndirme ve Otomatik Veri Toplama
DTKM'de yayımlanan veriler, kişisel akademik araştırma ve eğitim amaçları doğrultusunda makul ölçülerde kullanılabilir. Site performansını etkileyebilecek toplu indirme, otomatik veri çekme, kazıma, sistematik kopyalama veya veri tabanı çoğaltma işlemleri için önceden izin alınır.
Bu tür işlemler platformun teknik sürekliliği, telif ve lisans koşulları, üçüncü taraf hakları ve kaynak bağlamı gözetilerek yürütülür.
DTKM, teknik altyapıyı korumak ve verilerin sorumlu kullanımını sağlamak amacıyla otomatik erişim, yoğun trafik veya sistematik veri çekme faaliyetlerini sınırlandırabilir.
Düzeltme, Geri Bildirim ve Güncelleme
DTKM, araştırma çıktılarının geliştirilmesini, hataların düzeltilmesini ve eksik bilgilerin tamamlanmasını akademik üretim sürecinin doğal bir parçası olarak görür. Kullanıcılar veri hataları, eksik kaynak bilgileri, yanlış atıflar, bozuk bağlantılar, lisans belirsizlikleri veya etik kaygılarla ilgili bildirimlerini DTKM'nin iletişim kanalları üzerinden iletebilir.
İlgili veri, açıklama, atıf bilgisi, lisans notu, kullanım koşulu veya sürüm bilgisi değerlendirme sonucunda güncellenebilir. Önemli değişikliklerde güncelleme tarihi, sürüm bilgisi veya değişiklik notu ilgili sayfada belirtilir.
Sorumluluk
DTKM, araştırma çıktılarının güvenilir, belgeli ve akademik kullanıma uygun biçimde sunulması için editoryal ve teknik özen gösterir. Kullanıcılar, DTKM kaynaklarını kendi araştırma bağlamlarında, ilgili lisans ve kullanım koşullarına uygun biçimde değerlendirmekle sorumludur.
DTKM kaynaklarının kullanımı sonucunda ortaya çıkan yorum, analiz, yayın, karar, uygulama veya türev çalışma, ilgili kullanıcı ya da araştırmacının sorumluluğundadır. Kullanıcıların, özellikle tarihî, kültürel, kişisel veya hassas veri içeren materyallerde kaynak bağlamını ve etik sorumlulukları dikkate alması gerekir.
Güncellemeler
Bu Veri Politikası; DTKM'nin araştırma faaliyetleri, veri paylaşım uygulamaları, teknik altyapısı, lisans tercihleri, yayın ilkeleri veya ilgili yasal ve etik standartlardaki değişikliklere bağlı olarak güncellenebilir. Güncellenmiş metin, bu sayfada yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olur.
Son güncelleme: 31 Mayıs 2026
İletişim: dtch@digitalturcologych.com